Labraunda

Temple_Terrace_and_North_Stoa_eng.html
 

Anıtlar: Tapınak Terası

Tapınak Terası ve Kuzey Stoa

   Kuzey Stoanın karşısında, yani Tapınak Terasının güney kenarı boyunca yine MS 2. yüzyılın başlarına tarihlenen benzer bir başka stoa (Çeşme Stoasının kuzey cephesi, no. 13) vardı. Bu stoanın mermer blokları terasın istinat duvarının (E) yakınlarındaydı. Anlaşılan o ki, Hekatomnosoğulları dönemine ait bu istinat duvarının, bu stoanın sütunlu cephesine destek işlevi görmesi istenmişti. Ne yazık ki, bu ölümcül bir hataydı çünkü bu duvar anakaya üzerine inşa edilmemişti ve doğal olarak stoanın ağırlığını taşıyamadı. Bu durum, normalde yatay uzanması gereken taş sıralarının bugünkü halinden anlaşılıyor. Anlaşılan o ki, terasın doğu ucunda (F) üçüncü ve daha kısa bir stoa yer alıyordu. Özetlersek MS 2. yüzyılın bir döneminde Tapınak Terası, Korint düzeninde üç adet stoa ile çevriliydi. Güney ve doğu stoaların ne zaman çöktüğü bilinmiyor.

   Tapınak Terasının doğu ucunda iki odalı bir yapı (A) yer alır. Yapının işlevi hakkında değişik görüşler var. Bir düşünceye göre bu yapı Arkaik dönemde ilk kutsal alana girişi sağlayan propylon, yani giriş yapısıydı. Ancak yapının duvarlarındaki işçilik bu kadar eski bir tarihi desteklemediği gibi bu sav yapının kuzey duvarının doğuya doğru devam ettiğini de dikkate almıyor. Daha akla yatkın bir sava göre ise bu yapı yakındaki kaynaktan beslenen bir çeşme yapısıydı. Detaylı kazılar yapılmadan bu yapının gerçek işlevini saptamak ne yazık ki mümkün değildir.

Aristeas oğlu Poleites, Korra.. İmparator Nerva Taraianus Caesar Augustus Germanicus Dacicus’a rahiplik görevinin sona ermesi nedeniyle, masraflarını kendisi karşılayarak yaptırttığı beyaz mermerden stylobatı, kaide ve başlıklarıyla birlikte çok renkli mermerden sütunları ve üzerlerine konulan beyaz mermerden entablatürü en büyük tanrı Zeus Labraundos’a ve halka ithaf etti.

   Biraz daha batıda ise Mylasa’ya hizmetlerinden dolayı Dometios adında bir kişi için dikilen bir anıtın yazıtlı kaidesi (D) yer alıyor. Bu kaidenin tapınağın kuzeydoğu köşesine yakın oluşu yapılan bağışın istisnai ve de baninin önemli düzeyde bir kişi olduğunu gösteriyor. Bu kişi olasılıkla Roma legatı Cn. Domitius Ahenobarbus idi. Ahenobarbus, MÖ 133 yılında Bergama Kralı III. Attalos halefsiz ölüp tüm ülkesini Roma’ya vasiyet ettiği zaman çıkan iktidar mücadelesi sırasında bu bölgeye gelen Roma kuvvetlerinin başındaydı.

>>shapeimage_4_link_0

    Bu yapının güneybatı köşesinden çıkan poligonal örgülü alçak bir duvar (G) batıya doğru 20 metre kadar uzanıyor. Toprak altında kalan bu duvarın yalnızca üstü kısmen görülebilmekte. Bu duvarın, MÖ 4. yüzyıldan önceki küçük kutsal alanı oluşturan tek terasın güneyini destekleyen MÖ 6. yüzyıldan kalma Arkaik istinat duvarı olduğu belirlenmiştir.

Tapınak Terasının güneybatıdan görünüşü (kazı sırasında, 1949). Önde Zeus Tapınağı ve arkada solda ise dikilmiş iki sütunuyla Kuzey Stoanın stylobatı görülüyor.

Tapınak Terasının kuzey kenarı boyunca ve Zeus Tapınağının doğusunda yer alan kalıntılar MS 2. yüzyıla tarihlenen yaklaşık 29 metre uzunluğundaki Doğu Stoaya aittir. Bu stoanın yaklaşık 4 metre yüksekliğinde, Korint düzeninde 12 sütunu vardı. Yapının yalnızca cephesinde ve de doğu ucu yakınında derinliğini ve arka duvarını saptamak için açılan dar bir açmada kazı çalışmaları yapılmıştır.

Stoanın temelleri muhtemelen MÖ 4. yüzyıldandır çünkü yapının üst kısmına ait çok sayıda anta bloğu ikinci kullanım sayesinde korunmuştur. Bu bloklardan birinde yer alan yazıtta stoanın Hekatomnos oğlu Maussollos tarafından yaptırıldığı yazılıdır. Yapı MS 2. yüzyılın başında, 102 ile 114 yılları arasında, kutsal alanın eski rahiplerinden Poleites tarafından yenilendi. Poleites stylobat, mermer sütunlar ve cephenin mermer entablatürünün masraflarını karşıladı. Bu bilgiyi stylobatın üzerine yerleştirilen altı blok üzerindeki yazıttan öğreniyoruz. Söz konusu yazıt aşağıda verilmiş olup koyu yazılan kısım en iyi korunmuş durumdaki beşinci bloktaki metindir:

[AYTOKPA]TO[PI] NEPOY[A TPA]IANΩ KAIΣAPI ΣEBAΣTΩ ΓE[PM]ANIKΩ [ΔAKIK]Ω KAI MEΓIΣTΩ ΘEΩ ΔII ΛABPAYNDΩ KAI TΩ [ΔH]MΩ ΠOΛEITHΣ API[Σ]TEOY KOPPA[- -] IEPATEY ΣAΣ EK TΩN IΔIΩN ANEΘHKEN TON TE ΛEYKOΛIΘON ΣT YΛOBATHN KAI TOYΣ ΠOIKIΛOYΣ KEIONAΣ ΣYN TOIΣ ΣΠIPOKEΦ AΛOIΣ KAI TON EΠIΦEPOMENON KAT AYTΩN ΛEYKOΛIΘON KOΣMON - -

    Günümüze ulaşan kimi mermer kaidelerden anlaşıldığı üzere stoanın önünde heykeller vardı. Bu tür onurlandırma ve adak anıtlarıyla ilgili yazıtlar da mevcuttur. Stoanın doğu ucunun önünde Python oğlu Demetrios adlı biri tarafından MÖ 3. yüzyılda yaptırılan yarım daire biçimli bir eksedra (B) yer alır. Yarım daire kısmın içersinde oturup dinlenme amaçlı bir bank vardı ve bu bankın sırt dayama yerinin üst kısmında küçük heykeller duruyordu. Stoanın batı ucundaki bir yazıtta (C) ise Hyssaldomos oğlu Hekatomnos’un (EKATOMNΩΣ YΣΣAΛΔΩM[OY) adı okunabiliyor, yani Hekatomnosoğulları hanedanından beş kardeşin babası ve büyükbabasının adları. Onun yanında ise MS 200 civarından bir başka yazıtta Roma İmparatoriçesi Iulia Domna onurlandırılıyor:


ΔH(MOΣ)

IOYΛIAN ΔOMNAN

ΣEBAΣTHN MHTEPA

KAΣTPΩN


(İnsanlar) kamp-anası Ioulia Domna Augusta’ya (tapındı).

Stoaya ait Korint sütun başlığı.

Kuzey Stoa cephesi için rekonstrüksiyon önerisi.

(P.v. Schmalensee)

Foreword_tr.html